Wednesday, 30 November 2016

Sosir Ferdinand - Lingvistika


Šta je jezik, kako ga razumjeti i kako mu prići? - pitao se Sosir. Želeći nešto značajno reći o jeziku govorio je i o IGRI šaha. Utvrđena vrijednost figura, koje su napravljene, nebitno od kojeg materijala, u toku igre ne smije se mijenjati. Tako stoje i stvari s jezikom. Jezički znak, stvorem manje ili više proizvoljno, jednom određen ostaje takav. Svaki novi potez u igri stvara i novu situaciju. Nije čak problem ako izgubimo i neku figuru, možemo je zamjeniti s bilo kojim manjim predmetom na tabli, s tim da upamtimo koju figuru taj predmet predstavlja. Prethodno stanje nema više onaj značaj. Pozicije figurama dodjeljuju i nove vrijednosti. Jezik je, dakle, svojina ili stvar kolektiva, a pojedinac ga ostvaruje kazivanjem ili govorom.

Ferdinand de Saussure, za neke jedan od najvećih lingvista do sada poznatih naučnoj javnosti, ali sigurno jaka individua koja je izvršila ogroman uticaj na svoje učenike i na smjer razvoja evropske nauke i filosofije o jeziku (strukturalna lingvistika). Učio je latinski, grčki, sanskrt, litvanski, a i gotski i staro-visoko-njemački jezik, koje je predavao, osim u Ženevi, i u Parizu. Uglavnom je pisao članke koji se tiču indo-evropskih jezika, etimološke prikaze, a knjigu ,,Kurs opšte lingvistike” (1916) objavili su nakon njegove smrti studenti koristeći se samo bilješkama s predavanja, kroz pet glavnih poglavlja: 

1. jezička djelatnost: jezik - govor; 
2. jezični znak: označitelj - označenik;
3. pristup: interna lingvistika - eksterna lingvistika;
4. perspektiva: sinhronija - dijahronija;
5. odnosi: sintagmatski odnosi - asocijativni odnosi … 

Ovom će se pridodati i šesta Sosirova dihotomija razlikovanja forme i supstancije. Sosir je odredio predmet lingvistike i rekao da je to jezik, objašnjavajući pri tom razliku između jezika i govora. Upravo je sam jezik poštivanje određenih pravila i svojevrsna struktura, ono što je kasnije razvilo strukturalizam u lingvistici. Takođe, zadatak lingvista jeste proučavanje jezika kao dinamičkog sistema. Sociološki se bavio odnosom kolektivnog i individualnog mišljenja.  

Po Sosiru, jezik treba prvenstveno izučavati samog za sebe, a ne da se okreće prema nečem drugom. Jezik mu je sistem čistih i asupstancijalnih vrijednosti gdje je svaki jezički znak i označitelj i označeno, dva aspekta koji će biti u vezi tek društveno normirani, odnosno konvencionalno određeni. Označitelj je za Sosira AKUSTIČNA SLIKA, PSIHIČKI OTISAK izgovorenih glasova. On je taj, Sosir, koji uvodi dijahroniju (dinamička lingvistika), što govori o promjenama sistema i jedinica unutar vremena, istorijski uzrokovana, koja govori o fazi jezičke evolucije; zatim sinhroniju, koja ima samo jedan jedini presjek jezičkog sistema uopšte. Sinhroniji (statička lingvistika), koja živi u jezičkoj svijesti jednog kolektiva, po Sosiru, treba dati prednost, jer ona daje opis stanja jezika uopšte. 

Letindor (www.letindor.blogspot.com)

No comments:

Post a Comment