Monday, 5 December 2016

Aurelije Avgustin: O državi Božjoj


O državi Božjoj ili ,,De Civitate Dei je djelo prikupljeno u tri toma, od 22 knjige Svetog Avgustina. Tu se razmatra i povijest, i samo vrijeme. Šta je vrijeme? – to veliko pitanje je za samog Avgustina, pita Boga. Ovo djelo nije zbog tog filosofija istorije ili filosofija povijesti u smislu riječi savremenog, ali se pitanje s Avgustinom već postavilo. Tu ima i dogme no, nebitno. Ulaskom u peti vijek ovo je djelo, i teološki nije posve prihvaćeno jer naginje filosofski. Avgustin brani hrišćanstvo, ali isto tako nije potpuna odbrana istog u današnjem njegovu obliku pa se i ne forsira.

Avgustin se potvrđuje u novom, hrišćanskom, mentalitetu. Masa je obuhvaćena sad posve i misaono no, carstva još oblikuju i, naravno, uz sebičnost svijeta ovog za inetres vladajućeg nad drugima. Izvori su zamagljeni, i neka su. Odmagljuje ionako svako sebi. Progoni su i zabrane. Od prvoga dana tako religija je u krizi od Duha Slobodarskoga. Gdje se javi. 

Države su od tad dvije, zemaljska i Nebeska il’ Božanska. Ova druga ,,sve“ okuplja i svrha je nadzemaljska. Od židovsko ,,nacionalnog“ stvoren je sad Univerzalni Bog, da li je? 

Providnost upravlja istorijom ne racio. Država Božja Avgustina ima mogućnost tek dolaskom ,,kraja svijeta“, početak je njen u kraju istorije. Ne priča on o napretku, već napredak stiže tek sa Srednjim vijekom, tako zvanim. 

Dakle, Avgustin priča o dobru stvaranju kroz istoriju, o prvošnjem izvornom stanju čovječanstva, o darovima Milosti, o Pravednosti, Besmrtnosti, o Miru i Slobodi, o Blaženstvu. Mučan je sav trud čovjeka na tom Putu kad je on podijeljen u sebi. Potreba svake osobe jeste: Biti, Spoznati i Ljubiti, kaže Avgustin. Veliki je problem Dobra da pobijedi nad zlom, oslonac je u Vjeri koju sad pojašnjava i brani razum, reći će i to Avgustin, branilac hrišćana koji su nepravedno optuživani bili za pljačku Rima. 

Dvije su ljubavi i dva grada u kojima su podijeljeni Anđeli i ljudi, providnost Božja vodi istoriju posredništvom samog Hrista, a Hrista Avgustin i nije vidio isto kao mi-hrišćani. I još nacionalni. Darom Milosti se Crkva ustanovi. Podjela biva konačna na: pravedne i nepravedne. 

Rim je razrušen pod udarcima Gota, vladalo je poganstvo, kažu, mnogoboštvo, a proklinjan za nesreću Rima je hrišćanski jedan Bog. Bili su pokolji, požari, blud, ubistva, otimačine. Svojim djelom Avgustin daje pogodna društvena i religijska rješenja problema tadašnjeg društva raspuštenog i države razorene. Božji je plan, kaže, Spasenja. Hrišćani su se radovali u svojoj trpnji. Prvim knjigama ovog vremena se ukazuje na zavist prema hrišćanima zbog ovog njihovog osjećaja i mirnoće. Sad se na njih baca krivica zbog stanja u Rimu, zbog požara, i opravdanost je praktično sve veća ove filosofije trpnje u društvu nemorala i dekadencije. Uviđa se da Demoni kao dijelovi Boga ne mogu biti posrednici od čovjeka Bogu jedino to može biti Hrist, on kaže.    

Zatim se govori o stvaranju Univerzuma, uključujući Anđele, govori se i o grijehu Anđela i o stvaranju čovjeka, o jedinstvu ljudskog roda, o smrtnoj kazni za grijeh, o neurednim sklonostima čovjeka, naročito kroz seksualna dešavanja. Tok Božije države je od Avelja do Potopa, do Abrahama i vremena Kraljeva, do Proroka koji predskazuju Hrista i Crkvu, do zemaljske države i do istorijskog Hrista. Govori se o Uskrsnuću (i tijela), o Blaženima i njihovoj sreći. Hrišćanstvo usavršava dotadašnju kulturu i sasvim nova je interpretacija života, nova neka Mudrost. U Rimu Avgustin vidi nebeski grad kojem sad stiže i nova religija, sada prava. Kraljica je tu Istina, zakon Ljubav, a trajanje sama Vječnost. 

Treba se klanjati Jednom Pravom i Najvišem Bogu, moć stiže upravo iz nebeske Države. Avgustin se oslanja na Bibliju, a neki kod njega vide i tragove manihejstva u razlikama kako on vidi dobro-zlo, dvije države, a i sam je prije tog bio njihov pristalica. Ključ može biti jednim dijelom u platonizmu, antika Grka nije baš daleko od tog no priča drugačija je. 

Hrist se predstavlja kao objavitelj Ljubavi Oca i obnovitelj čovjeka. Sve muškarci, valjda žena ne može direktno Bogu? Avgustinovo djelo ostaje i kasnije jedno od najsnažnijih apologija (odbrana) hrišćanske religije. Ali ne preporučuju autoriteti da se ono kompletno i s pažnjom čita, da se sve baš tako shvata kako piše, ni Biblija. Ali uvijek se pozovu na njih kao prve autoritete. Na Avgustinovoj meti su manihejci, njegovi bivši, i neoplatonisti, koji kažu da Jevanđelja nije pisao Hrist sam. 

Porfirije će pisati o pitanjima kontra-hrišćana o oskrsnuću kao o poteškoći za shvatiti ljudskom razumu, o spasenju onih prije Hrista, o problemu različitosti žrtava, o Vječnosti i o kazni te drugim nepojmljivostima. Avgustin odgovara na ova pitanja. Drugi su opet prigovarali inkarnaciji s gomilom kontradikcija, danas inkarnacije i ,,nema“, tako je dogovoreno. Govori se i o nečuvenom djevičanskom rođenju Hrista, zar nije mogao biti rođen ljudski, i On? I tako milion je pitanja. Avgustin brani. 

Pitaju isto ,,protivnici“ o prelasku iz Staroga u Novi Zavjet, otkud izmjena božanskog plana? Takođe se govori da su hrišćanska poniznost, praštanje i ljubav prema neprijateljima nespojivi s velikom i jakom državom, kao i to da su mnoge države zadesile nesreće baš zbog hrišćanskih imperatora. Govori se i o apsurdnosti Trojstva, jedne Suština sa tri Lica, kasnije i ,,filiokve“ (i iz Sina takođe ide sva Božanska moć, kod zapadnih). Avgustin i dalje argumentuje vrijedno u korist hrišćanina. Kod Avgustina su dvije moći: autoritet i razum, kojima Bog privodi ljude Vjeri. Vrlo mudro. I sve bliže čobanima. No, dobre stvari se mogu naći kod Avgustina.

Za magiju će reći da je korumpirana religioznost. 

Autoritet je Božanski Hrist, Pismo Sveto i Crkva. Izlaže se i veoma bogata teologija mučeništva, hrišćanska mudrost, čudesa Crkve u ovim obimnim spisima. Posljedice grijeha su: smrt, požuda, neznanje onog što se treba k’o ignorancija. Osim na kazni insistira se i na krivnji. Trajna je tako i žestoka borba između zla i Dobra što natapa Zemlju krvlju i suzama. Privatna i društvena ljubav su temelj dvije te države, prva rađa sve podjele. 

Avgustin razlikuje 6 razdoblja ljudske istorije, kao i 6 dana stvaranja do čovjeka,  a sedmo Vječno, i nakon Hrista. Do Punine je sveg vremena. 

Zadatak Hristovog posredništva je skinuti zla DVA s čovjeka: grijeh i smrt. Crkva je država pravednih, kaže. Pored Uskrsnuća i ,,milenarizam“ kao razdoblje vremena sa 1000 godina je u kojem će pravednici uživati na Zemlji prije konačnog Uskrsnuća. Blažen život kraj zemaljske je nevolje. 

Šta kaže za filosofiju Avgustin? FILOSOFIRATI je Ljubiti Boga.  I Um će doći od spoznaja vlastitih pravila Vrhovnih. Nije loše. 

Rim je kobno poražen silovitom provalom Gota, i htjeli su ovo pripisati hrišćanima. Nisu ni hrišćani danas isti. Avgustin protiv ovih hula na hrišćane piše 22 (dvadest i dvije) knjige što pišu o DVA grada. Dokazuje i brani vjeru. To je tada i imalo dobar efekt. Izopačenost je nastala zbog pretjeranog blagostanja pojedinih i zbog žudnje za vladanjem. Rimljani tad vjeruju da će ih bogovi zaštititi, oni bogovi koji nisu spasli ni staru Troju. Oholima Bog se, kažu, opire, a poniznim Milost pruža. 

Nekad su velike vođe u osvajanju tuđih gradova naređivale da se štiti nevinoća neprijatelja, jer bitno je, da se ne razaraju ni hramovi njihovi, ni kipovi da se ne plijene. Rimljani su svu umjetnost grčku sebi prenijeli i dičili se: vojskom, pravom. Takva im i građevina. Hrišćanstvo će, naravno, ublažiti kobnost posljedica no, građani se više boje senatora. Oni što hoće biti bogatai upadaju u napast žudnje. Nesigurno je bogatstvo, ali sigurnim se čini. Ne samo imetak već i ove žudnje navode na muke svoga nesretnika. 

Hrist govori: ,,Ne bojte se onih koji ubijaju tijelo jer poslije tog ne mogu ništa drugo učiniti, Duše ne mogu ubiti.“ 

Samoubistvo je zabranjeno jer, ljubi bližnjeg svog k’o sebe, ko ubije sebe ubio je i čovjeka. Oni što ubiše, imaše možda veličinu neke Duše no, nemaše razboritost ni mudrosti. 

,,Poslušati Boga jeste veće nego poslušati starješinu“ - kaže i to Avgustin. Ali starješine se neće s ovim baš složiti, ni hrišćani. 

Dvije su države izmješane međusobno dok se ne razdvoje onim posljednjim sudom, a Stvarnost jedinstvena jeste uvijek. 

Knjiga druga Avgustinova kritikuje politeizam (mnogoboštvo) kao ono što podstiče neobuzdan hedonizam (čulno uživanje) u privatnom životu čovjeka, ali podstiče i nasilje u javnom životu. U toj svrsi su, kaže on, i misterije, i pozorišta, život koji vrijeđa ono što je Božansko. Da, dublje kad gledaš i tu ima svega. To vam je od Avgustina i od mene. 

Letindor (www.letindor.blogspot.com)

No comments:

Post a Comment