Wednesday, 7 December 2016

Bečki krug


Evropski ili kontinentalni pozitivisti ... iako se kontinentalna filosofija uopšte postavlja naspram analitičke američke filosofije, ova je takođe analitička (logičko-analitička) u drugom smislu, kao induktivna naučna filosofija, ili logički pozitivizam ili logički empirizam. Na Bečki krug djeluje stariji pozitivizam, simbolička logika i logičko-semantička jezička analiza, tu su: Ernst Mach, Henri Poincare, Gottlob Frege, Bertrand Russell i čuveni Ludwig Wittgenstein koji je, možda, i neosnovano njima pridružen.

Bečki krug podrazumijeva grupu filosofa, među kojima i matematičara, fizičara, istoričara, pravnika, i drugih, okupljeni oko filosofa Moritza Schlicka početkom 20. vijeka, koji su pokušali da redefinišu empirizam uz pomoć svojih interpretacija u sklopu prirodnih nauka, matematike i formalne logike. Bečki krug se zalagao za ideje logičkog pozitivizma, a empirizam vide u svjetlu tad novih naučnih dostignuća. Krug je prestao djelovati dolaskom nacista, Moritz Schlicka je upucao njegov bivši student Hans Nelböck i većina članova ,,kruga” je emigrirala u SAD. Svojim radikalnim antimetafizičkim stavovima su našli podršku u empirijskim kriterijumima značenja i širim logičkim zamislima matematike. Negirali su da bilo koji princip neke tvrdnje može biti ,,sintetički a priori” i pokušavali da nađu odgovarajuću interpretaciju za pretpostavke naučnih teorija, preko organizacije istih u logički uspostavljeno okruženje. Važnu ulogu kod njih igra način na koji se stvari postavljaju, bilo da se radi o formi definicija, ili da time principi nekog drugog analitičkog okruženja postaju očigledni. Teorije Bečkog kruga su bile promjenljive i pune kontraverzi, ali ne i sve za odbaciti. Pomogli su postavljanju osnova za analitičku filosofiju nauke kao metateorije, odnosno teorije „drugog reda“ kao refleksija teorija „prvog reda“, odnosno teorija koje dolaze direktno iz nauka. Dok prve forme logičkog empirizma (ili logičkog pozitivizma), više ne predstavljaju aktivne programe filosofskih istraživanja, skorašnja istorija filosofije nauke otkriva prethodno odbacivanu raznovrsnost, dubinu doktrina filosofa iz Bečkog kruga i neki od njihovih stavova održavaju sapripadnost u savremenoj analitičkoj filosofiji. Članovi kruga su postavili sebe kao konceptualne revolucionare koji su očistili akademsku filosofiju od METAFIZIKE prikazujući je kognitivno (spoznajno) potpuno praznom, bez značenja i značaja. 

Diskusije o filosofiji nauke i epistemologiji su započele već oko 1907. Društvu su pripadali, osim Schlicka i: R. Carnap, H. Feigl, P. Frank, H. Hahn, V. Kraft, O. Neurath, F. Waismann, Alfred Ayer. Zatim, Popper i H. Kelsen imali su dosta kontakta sa krugom, ali im službeno nisu pripadali. Također je održano i nekoliko sastanaka između Wittgensteina, Schlicka, Waismanna i Carnapa pa će neki, neopravdano po mnogima, svrstati i čuvenog Wittgensteina među njih.

Pozitivizam Bečkog kruga je sve ono što je išlo iza logike naučnih iskaza proglašavalo metafizikom, shvaćenom kao neka vrsta ‚‚poezije mišljenja" koju ne treba uzimati zaozbiljno. Kruti fizikalizam Bečke škole je imao mnoštvo naprslina. Nauka je grana književnosti prema Popperu. Racionalnost ne može biti temelj u filosofiji i nauci.

Dakle, Bečki krug se suprostavlja dotadašnjem spekulativnom načinu spoznaje tradicionalne filosofije, odbacuje se mogućnost nekog posebnog filosofskog uvida ili uzvišene spoznaje svijeta, dokida se spoznajna teorija i preobražava u teoriju nauke. Metafizika bilo kakva im ne dolazi u obzir. 

Letindor (www.letindor.blogspot.com)

No comments:

Post a Comment