Thursday, 1 December 2016

Hegelova Logika kao nauka o Suštini


S obzirom da je Umjetnost Put ka Suštini, razmotrićemo i Hegelovo učenje o Suštini, a ono je svrstano posebno kao jedna uokvirena cjelina unutar njegovog spisa Logike 2Pod Suštinom Hegel traži neposredno Biće, ne ni ono prije tog, koje bi bilo posredovano znanje.[1] Suština nije neki skup realiteta, jer to bi bila sama prazna jednostavnost. Kao apsolutna ravnodušnost prema granici ,,Suština je biće po-sebi i za-sebe.“[2] Ona se prvo priviđa u samoj sebi kao refleksija. Ona je jednostavna, izlazi u postojanje, i u jedinstvu sa svojom pojavom je stvarnost, prešla u egzistenciju. Ovo neposredno biće pred nama Hegel naziva nesuštinskim, prividom. [3] Suština kao jednakost sa samom sobom je prevaziđeno biće. Privid je ostatak, u svom nepostojanju ima postojanje pa je PRIVID neposredno nepostojanje ili prazna odredba neposrednosti nepostojanja.[4] Takva neposrednost nije neko nešto, nije neka stvar, po Hegelu, zato, skepticizam nije sebi dozvoljavao da kaže - to postoji. ,,Skepticizam dopušta da mu je sadržina njegovog privida data.“[5] I taj privid je momenat same Suštine pa ODREĐENOST koja je PRIVID u Suštini, beskonačna određenost i kao takva je samostalnost pa i NIJE određena. Ona postoji samo kao NEGATIVNOST koja se odnosi tek na sebe. Ta refleksija kao kretanje od ničega ka ničemu i dalje određuje sama sebe. Ona je pretpostavljena neposrednost i zato spoljna refleksija. Ova negacija koja se sliva sa sobom je jednostavna jednakost sa sobom kao A = A. Potreba je za povratak u sebe i prevazilaženje neposrednog. Ta unutrašnja refleksija kao prevazilaženje negativnog je prevazilaženje svog DRUGOG. Vraćanje Suštine je otiskivanje sebe od same sebe. Zato ima i drugi stav identiteta: A = i ne-A. Ovaj ili onaj identitet, ne oba istovremeno zbog protivrječnosti, kao razlika (A = A) i Identitet (A = ne-A), kao spoljna refleksija i refleksija po-sebi. Dakle ,,kretanje kao odilaženje PREOBRĆE se neposredno u samom sebi i samo tako jeste samokretanje.“[6] Refleksija počinje od neposrednog kao svog DRUGOG,  kao spoljna. Apsolutna refleksija je već Suština. S pojmovima, čini mi se, kao u antici kod Platona, moramo mislita u oba smjera. ,,Drugi put ona (refleksija) jeste refleksija koja se odnosi prema sebi kao negativna ... kao prema onom svom nebiću.“[7] Time je prevaziđena spoljašnjost. Kant ostaje pri spoljašnjoj refleksiji, napominje Hegel, kao nekoj refleksiji uopšte. Refleksijom ,,kvalitet prelazi u DRUGO pomoću svoga odnosa; u njegovom odnosu počinje njegova promjena ... refleksivna odredba uzela je svoje drugobivstvo nazad u sebe. Ona je postavljenost, negacija, ali negacija koja odnos prema drugome savija nazad u sebe, a negacija koja je ravna samoj sebi jeste jedinstvo same sebe i svoga drugog, i samo kroz to je BITNOST ... kao refleksija u sebe ona je u isto vrijeme prevaziđenost te postavljenosti, beskonačan odnos prema sebi.“[8] Suština je taj odnos prema sebi, čist identitet. Refleksivne odredbe nisu kvalitativne, jer odnose se prema sebi, a ne prema drugom. Prvi identitet kod Hegela A = A jeste i različitost, a kod drugih nikako nije, što on vidi kao grešku u mišljenju i puku frazu. Pozitivno i negativno jesu strane koje su se osamostalile, suprotnosti. Refleksija je kretanje ničega kroz ništa nazad samom sebi. Otud nebitnost umjetničkog djela i umjetnika, naspram bitnosti dešavanja same umjetnosti, rekao bih u kontekstu ove Hegelove misli. Osnov je Apsolut koji je sa svojom negativnosti identičan sa sobom.[9] Refleksija omogućuje da Suština dobije svoje FORME i njihove odredbe. Suština postoji prije ovog kretanja, ona nije to kretanje. Forme.[10] Suština, koja je neodređena, pretvara se u materiju. Apsrtrahovanjem konkretnog mi dolazimo do Suštine. ,,Forma kao samostalna jeste ionako protivrječnost koja prevazilazi samu sebe ... u isto vrijeme samostalna i ujedno suštinski u odnosu sa DRUGIM ... forma prevazilazi svoju određenost prema materiji ... svoju postavljenost i time daje sebi opstojanost.“[11] FORMA je nasuprot Suštini, ali nasuprot i materiji, kao odredbena REFLEKSIJA. Dakle, identitet u sebi se odnosi negativno i usljed toga se isti pretvara u POSTAVLJENOST.[12] Zar ovu dvostrukost ne srećemo i kod Platona, kao Više i niže pa, Sokrat kaže da se u ovom svijetu broji od DVA. Negativnost za Suštinu nije nešto spoljašnje, već se pojavljuje u njoj. ,,Refleksija je priviđenje Suštine u samoj sebi.“[13] Neposrednost stvari se prevazilazi i pretvara se u neki postav, kaže Hegel. O postavu će kasnije govoriti i Hajdeger. Kad je suštinsko viđeno u samoj pojavi, to Hgel naziva EGZISTENCIJOM, dakle, ne bilo koja pojavnost. I Kant egzistenciju vidi kao postojanje u skladu s Cjelokupnim iskustvom. Jedinstvo egzistencije i Suštine Hegel vidi kao Stvarnost. ,,Čisti Identitet Apsolutnoga je neodređen.“[14] Izlaganje samog sebe je samopostavljanje, spoljna refleksija i nužnost kao privid. Po-sebi nužne stvarnosti su Slobodne. Pojedinačnost kao neposredna protivrječnost u samoj sebi se prevazilazi pa dijelovi bivaju isto kao i cijela relacija, čime je i nužnost prevaziđena. Pasivnost trpi nasilje. Suštinska relacija je relacija Cjeline i dijelova.

Pogledati: Georg Vilhelm Fridrih Hegel, Nauka Logike 2 - Učenje o Suštini (Beograd: BIGZ, 1987)

Letindor (www.letindor.blogspot.com)

No comments:

Post a Comment