Friday, 9 December 2016

Novovjekovna (moderna) filosofija


. Engleska empiristička filosofija: Francis Bacon (1561-1626) – znanje (da se potčini priroda) je moć, iskustvo, induktivna logika, eksperiment, istina između razuma i čula, analiza složenog na prosto, idoli i ideje kao tvorevine ljudskog i božanskog uma - nasljeđuje Dee-a, Hobs (Leviatan, dedukcija, nominalizam), Christopher Wren, Robert Boyle, Elias Ashmole, Lok (psihološko razmatranje pojedinačnog, intuicija, ne matematika, pojam slobodni građanin: ,,Dvije rasprave o vladi” i počinje polit f. prosvjetiteljstva), Berkli (opštost ne znači ništa, empirizam, pozivanje na Boga), Hjum (Škot, prostor je misleni proizvod subjekta, a vrijeme uzastopnost tog mišljenja, klica skepse u prirodi a istina pripada samo sudu) - Invisible College and Royal Society (Njutn – prostor i vrijeme postoje za sebe i nezavisno od mislećeg subjekta, ne kao supstancija već poseban oblik stvarnosti, Batler,...), Adam Smit engl. klasična ekonomija i moralna filosofija; škotska filosofija zdravog razuma: Rid, Beattie James i Oswald John;  

+ irska i škotska ezoterija kao reakcija na hladni um: John Toland, John Donne (metaf.pjesnik), Alexander Dickson, Robert Moray – nasljed. Giordana Bruna) + 

+ romantičari kao reakcija: Viliam Blake, Burns (Škot), Wordsworth, Coleridge, Shelley, Keats, Byron, u Engl. i dr. + njemački pjesnici-filosofi: Ludwig Tieck, Brentano, Helderlin, Novalis (treba samo ukazati na put rasvjetljavanja istine), Schiller, Hajne, prethodi im Gete koji nije romantičar; ruski romantičari: Žukovski, Ljermontov, Puškin; francuzi: Victor Hugo, Aleksandar Dima, Stendal; SAD: Edgar Alan Poe; 


. Racionalizam (francuski): Regije i Elizabeta, Dekart (Teorija sazn.zamj. metafiziku – vladav.uma samoispitivanjem , dedukcija, Malbranš (mrzio Spinozu), Antoan Arno, Pascal (,,Misli”: logika uma+ log.srca = intuicija, srce ima svoje razloge koje um ne poz., ljubav kao milost, čov.luta i pronalazi se), Spinoza (bivstvovanje je dokaz Boga, dedukcija, apriorno saznanje, saznanje iz uzroka, nominalista naspram skolastičkog idealizma), Lajbnic (mirovanje posebna vrsta kretanja, neprot. monade, gnoseologija, než.sv.odraz živog, materijal svakog znamenja je u nama) + racionalista njemački filosof Salomon Maimon (interpretator Kanta) iz Bjelorusije;


. Prosvjetiteljstvo Francusko: (empirizam i naturalizam idu u smijeru materijalizma): Bayle, Fontenelle (Razgovor o mnoštvu svjetova), Meslier, Monteskje, Volter, Ruso; enciklopedisti (urednik Didro, dAlamber i ostali), Burke, Pain, laMetri, Holbah, Mozes Mendelson (njem.prosv), Condiac, Helvecijus (alhem.), Morelly (djelo Bazilijadi) prvi utopista, Mabli drugi ut., grof Saint Simon social-utopista i kritičar dvora, Šarl Furije, Prudon;


. Njemačka klasična filosofija: (prethodi: Wolf – logika, ontologija, Gottlieb Baumgarten – estetika kao nauka, Jakobi, Herder, Goethe, Schiller, Vinkelman, Fridrih Krojcer – mitolog i simbolika) Kant (predmeti zavise od saznanja), Fihte (preteča nac-socijalizma, praktičan um, kritikuje ga Šopenhauer kao filosofija korisnosti, sofizmi), Šeling (svijest o identitetu, mogućnost saznanja Apsoluta odabranima), Hegel (Apsolutni Duh, praktičan Um i rad), Fojerbah (posljednji veliki idealistički filosof, porede ga s Proklom).


Letindor (www.letindor.blogspot.com)

No comments:

Post a Comment